WIELCY KRESOWIACY - ADOLF JANUSZKIEWICZ
9 CZERWCA 1803 W NIEŚWIEŻU W GUBERNI MIŃSKIEJ URODZIŁ SIĘ ADOLF JANUSZKIEWICZ – POETA. PISARZ I PODRÓŻNIK URODZONY W 1803 ROKU NIEŚWIEŻU.
Patriota, powstaniec listopadowy miłośnik Mickiewicza i popularyzator jego twórczości na Podolu. Za udział w powstaniu przez 26 lat przebywał na zesłaniu na Sybirze. Przez cały okres zesłania prowadził obszerną korespondencję z rodziną i przyjaciółmi.
Adolf Walerian Julian Januszkiewicz urodził się urodził się 9 czerwca 1803 w Nieświeżu w Guberni Mińskiej.
Był synem Michała i Tekla Sokołowskiej. Miał młodszego brata Eustachego: publicystę. księgarza i wydawcę. Uczył się u dominikanów w Nieświeżu. Następnie wyjechał na Podole do Winnicy, gdzie ukończył gimnazjum. W 1821 roku udał się do Wilna, gdzie studiował na Uniwersytecie Wileńskim, słuchając wykładów na wydziale literackim. Tu poznał m.in. Adama Mickiewicza i związał się z kręgiem filaretów i filomatów. W 1821 roku zadebiutował w „Dzienniku Wileńskim” sentymentalną dumą „Meliton i Ewelinaw”. Po studiach powrócił na Podole do Kamieńca, gdzie w 1826 roku został wybrany deputatem w Sądzie Głównym Izby Cywilnej w Kamieńcu. Funkcje pełnił trzy lata. Schorowany gruźlicą w 1929 roku wyjechał na leczenie za granicę. Przebywał w Niemczech, południowej Francji i Włoszech. W Rzymie spotykał się z Adamem Mickiewiczem, oraz Antonim Edwardem Odyńcem.
Na wieść o przygotowywanym powstaniu listopadowym we wrześniu 1830 roku powrócił do kraju. Ranny w nogi i głowę został zatrzymany przez oddział Kozaków i skazany na karę śmierci, zamienioną na zesłanie na Syberię, wraz z utratą szlachectwa i konfiskatę majątku. Trafił do Tobolska, a następnie do wsi Żelakowa pod Iszymem. W roku 1835 został przeniesiony się do Iszyma, 120 km od granicy z Kazachstanem. Gromadził książki. W jego domu spotykali się zesłańcy. Na zesłaniu tłumaczył „Historię podbicia Anglii przez Normanów”.
W sierpniu 1841 roku otrzymał zgodę władz carskich na przeniesienie się do Omska. Wkrótce został zatrudniony w kancelarii Pogranicznego Naczelnika Sybirskich Kirgizów. Tu został sekretarzem komitetu do ułożenia projektu praw kirgiskich. W ramach pracy dużo podróżował po Kazachstanie. To tutaj powstał jego „Dziennik podróży po Syberii”.
W 1853 roku staraniem o brata Eustachego, przebywającego na emigracji w Paryżu, został przeniesiony do Niżnego Tagilska w guberni permskiej. Tu prowadził bibliotekę i ogród hrabiego Anatola Demidowa, właściciela kopalni uralskich. W 1856 roku został ułaskawiony i powrócił do kraju ciężko chory na gruźlicę.
Adolf Januszkiewicz zmarł 19 czerwca 1857 w rodzinnym majątku Dziahilna w guberni mińskiej.
Fot: autor nieznany, domena publiczna. Żródło: commons.wikimedia.org
