WIELCY KRESOWIACY - STANISŁAW CHOŁONIEWSKI
Stanisław Myszka Chołoniewski urodził się 23 marca 1791 roku w miasteczku Janowie na Podolu, które było własnością jego rodziców: Rafała, miecznika koronnego oraz starosty Dubieckiego i Lityńskiego i Katarzyny Rzyszczewskiej. Miał rodzeństwo Emilię, Jędrzeja i Cecylię. Po tragicznej śmierci w wieku 25 lat matki Katarzyny opieki nad dziećmi podjęła się rezydentka zamku Janowskiego, Scholastyka Budziszewska. Jego kształceniem zajął się były rektor szkół winnickich Jan Witwicki, ojciec znanego poety i pisarza Stefana Witwickiego. Pod wpływem Witwickiego, Stanisław rozpoczął studia w zakresie prawa na Uniwersytecie Wileńskim, które przerwał i zaciągnął się do wojska.
Za swoje pieniądze wystawił chorągiew i został porucznikiem. Następnie porzucił wojsko i w 1810 roku wrócił do Janowa. Tu szwagier Mikołaj Grocholski, wojewoda Racławski mąż siostry Emilii namówił go, aby wstąpił do carskiej służby dyplomatycznej w Petersburgu, gdzie bardziej przyda się bardziej ojczyźnie. Chołoniecki wciąż poszukiwał swej drogi życia. W 1827 roku, w wieku 36 lat, udał się do Rzymu i wstąpił do seminarium duchownego, wbrew decyzji rosyjskiego ambasadora w Rzymie, który zażądał wstrzymania tej decyzji do czasu uzyskania zgody z Petersburga. Dwa lata później otrzymał święcenia kapłańskie. Następnie uzyskał stopień teologii. W Rzymie zaprzyjaźnił się z Henrykiem Rzewuskim i Adamem Mickiewiczem, pod którego wpływem zaczął pisać. W 1932 roku wrócił do Kamieńca Podolskiego, gdzie został administratorem diecezji. Opróc Mickiewicza i Rzewuskiego utrzymywał kontakty z Józefem de Maistre, Chateaubriandem, Goethem, Lamennais’em, Kraszewskim, Michałem Grabowskim
Stanisław Chołoniewski był tłumaczem dzieł i rozpraw o treści religijnej. Autorem romantycznych opowieści „niesamowitych”. W 1842 roku opublikował w czasopiśmie „Athenaeum” pod redakcją Kraszewskiego, utwór w formie powieści fantastyczno alegorycznej pt. „Sen w Podhorcach”. Publikował szerg innych utworów „Dwa wieczory pani starościny Olbromskiej”. „Artykuł nadesłany. Obraz z galerji życia mego” Już po śmierci pisarza w 1851 roku ukazały „Pisma pośmiertne”, a w następnych latach „Obrazy z galerji życia mego” i „Kazania”. W swoich pracach głosił poglądy konserwatywno-religijne.
Stanisław Chołoniewski zmarł w Janowie 3 września 1846 roku.
Fot: Józef Kriehuber, domena publiczna
