WIELCY KRESOWIACY - MACIEJ PRUS

Był jako mistrz pracy nad słowem i prawdą sceniczną, jednym z najważniejszych polskich reżyserów teatralnych drugiej połowy XX wieku. Wyróżniał się niezwykłą kulturą osobistą, spokojem i intelektualną głębią, subtelnością i myśleniem o teatrze jako sztuce rozmowy z literaturą i człowiekiem. W teatrze szukał prawdy, sensu i duchowej warstwy tekstu.

Maciej Prus urodził się 9 listopada 1937 w Samborze. Był synem Stanisława, dowódcy 9. pułku AK na Zamojszczyźnie, żołnierza wyklętego, który ujęty przez NKWD zginał w 1945 roku podczas ucieczki. Matka Macieja przez wiele miesięcy była w czasie okupacji więziona przez gestapo. Po wojnie, wraz matką wyjechał do Bielska Białej gdzie przez pierwsze miesiące musieli meldować się w Urzędzie Bezpieczeństwa. Ukończył Liceum im. Mikołaja Kopernika w Bielsku-Białej, Po maturze studiował historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1961 ukończył studia na Wydziale Aktorskim Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie, a w 1968 Wydział Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. Jako reżyser zadebiutował w 1958 roku sztuką „Pierwszy Dzień Wolności” Leona Kruczkowskiego w Bałtyckim Teatrze Dramatycznym w Koszalinie-Słupsku. Reżyserował spektakle w warszawskim Teatrze Ateneum i Teatrze im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, W latach 1974–1976 pracował w Starym Teatrze w Krakowie. W sierpniu 1980 roku przemawiał so stoczniowców w sali bhp. W latach 80. był związany z warszawskim Teatrem Dramatycznym i łódzkim Teatrem im. Stefana Jaracza. Był reżyserem teatralnym i operowym, aktorem, dyrektorem i kierownikiem artystycznym wielu teatrów. Jego żoną była Teresa Prus, związana ze środowiskiem kultury i teatru. Miał dwie córki: Marię i Katarzynę. Był wymagającym, i cierpliwym reżyserem Podczas jednej z prób młody aktor wykonywał mnóstwo gestów, tworzył się chaos. Prus przez chwilę patrzył w milczeniu, a potem powiedział spokojnie: „Proszę pana, w teatrze nie trzeba grać. Wystarczy być.” Mawiał: „prawda sceniczna jest ważniejsza niż efekt. Zdarzało się, że na próbach często siedział długo w ciszy, obserwując scenę. Kiedy aktorzy zaczynali się niepokoić, bo nic nie mówił nagle przerywał ciszę i mawiał: „To jest prawie dobrze.” Te słowa aktorzy uważali za komplement. Kiedyś jeden z aktorów zdezorientowany zapytał podczas próby: „ Panie reżyserze, o czym właściwie jest ta scena?” Prus miał odpowiedzieć: „O tym właśnie próbujemy się dowiedzieć.”

Maciej Rudnik zmarł w Warszawie w wieku 85 lat 9 kwietnia 2023 roku. Odznaczony m.in. Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi oraz Medalem Gloria Artis.

Maciej Prus, fot. Opera Nova w Bydgoszczy