Kobiety z Kresów - KRYSTYNA KRAHELSKA

Była piękną, niesamowitą i odważna kobietą. Od 13 roku życia pisała wiersze i cudownie śpiewała. Pozowała Ludwice Nitschowej do pomnika Syreny, która stoi dzisiaj nad Wisłą, na Wybrzeżu Kosciuszkowskim. Była autorka m.in. pieśni „Hej, chłopcy, bagnet na broń!”.

Krystyna Krahelska ps. „Danuta” urodziła 1914 w rodzinnym majątku w Mazurkach nad rzeką Szczarą koło Baranowicz. Była córką, inżyniera, oficera WP, Jana Krahelskiego, oraz Janiny Bury, biologa. Jej ciotka Wanda Krahelskia-Filipowicz była w 1906 roku organizatorem nieudanego zamachu na generał-gubernatora warszawskiego Gieorgija Skałona, odpowiadającego za największe represje w Królestwie od 1863 roku. Kiedy w 1926 roku ojciec Jan został wojewoda poleskim rodzina przeniosła się do Brześcia. Tu Krystyna uczęszczał do Gimnazjum im. Romualda Traugutta. W czasie gimnazjum zauważono jej talent poetycki. W 1928 roku wstąpiła do harcerstwa, a w latach 1929–1932 prowadziła gromadę zuchów. Była członkiem delegacji polskiej w Zlocie Skautów Słowiańskich w Pradze. W 1932 zdała maturę i podjęła studia na Uniwersytecie Warszawskim na Wydziale Geografii. W połowie roku przeniosła się na etnografię. Podczas studiów kilkakrotnie wykonywała pieśni regionalne przed mikrofonami Polskiego Radia w Wilnie i Warszawie.

W latach 1936–1937 pozowała Ludwice Nitschowej do pomnika Syreny. W maju 1939 roku uzyskała dyplom. Po wybuchu wojny broniła Warszawy, działając w ramach obrony cywilnej. Podczas okupacji pracowała w Państwowym Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Działała w konspiracji w Związku Walki Zbrojnej. Była łączniczką i kurierką do specjalnych poruczeń na teren Nowogródczyzny. Miedzy innymi przewoziła broń. W latach 1943–1944 pracowała jako pielęgniarka w szpitalu powiatowym we Włodawie. Wyjeżdżała do oddziałów partyzanckich gdzie szkoliła dziewczęta do służby sanitarnej.

W lipcu 1944 roku wróciła do Warszawy. W powstaniu warszawskim była sanitariuszką. 1 sierpnia, podczas ataku na budynek Domu Prasy przy ul. Marszałkowskiej 3/5, ratując kolegę została trzykrotnie postrzelona w klatkę piersiową. Operowana w szpitalu powstańczym przy ulicy Polnej, zmarła następnego dnia 2 sierpnia 1944 roku. Tam też została pochowana. Pośmiertnie została awansowana do stopnia plutonowego Armii Krajowej. Po wojnie jej zwłoki ekshumowano i przeniesiono na stary cmentarz na Służewie.

Fotografie:

- Krystyna Krahelska (1938) rok – autor nieznany, źródło Archiwum Akt Nowych

- Legitymacja studencka Krystyny Krahelskiej wydana przez Uniwersytet Warszawski, źródło wikipedia.org

Pomnik Syreny, do którego pozowała poetka źródło wikipedia.org