Kobiety z Kresów - KALINA SKŁODOWSKA-ANTONOWICZ
KALINA SKŁODOWSKA-ANTONOWICZ - ETNOGRAF, MUZEALNIK, POLONISTA. SKOŃCZYŁA SZKOŁĘ W KOWNIE PODCZAS WOJNY ŻOŁNIERZ ARMII KRAJOWEJ. WSPÓŁTWÓRCZYNI MUZEUM ETNOGRAFICZNEGO W TORUNIU.
URODZIŁA SIĘ 18 MARCA 1923 ROKU W TOWIANKACH NA LITWIE A ZMARŁA 9 LIPCA 2003 ROKU W TORUNIU.
Wielka patriotka. Po wojnie odmówiła komunistom wstąpienia do partii. Pozbawiona awansu do końca pielęgnowała historie Polski. Za swoją bohaterską postawę oraz pracę otrzymała 9 odznaczeń. Najważniejszym był Krzyż Armii Krajowej nadany w Londynie, podczas wojny, przez dowódcę AK gen. Tadeusza Bora – Komorowskiego, dla upamiętnienia wysiłku Żołnierzy Polski Podziemnej w latach 1939-1345.
Była córką Stanisława Skłodowskiego – rzeźbiarza i legionisty 1 Pułku Ułanów Krechowieckich – oraz Zofii z Abramowiczów. Dorastała w domu, w którym patriotyzm nie był pustym hasłem, lecz codziennym obowiązkiem. Wraz ze starszym bratem Zbigniewem i młodszą siostrą Sławą wzrastała w atmosferze szacunku dla polskiej tradycji, historii i wiary.
Uczęszczała do Polskiego Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Kownie. Już jako uczennica zaangażowała się w działalność tajnego harcerstwa. Kochała konie, lecz jeszcze bardziej ukochała wolność swojej Ojczyzny. Po wybuchu II wojny światowej organizowała żeńskie drużyny harcerskie, które niosły pomoc polskim uchodźcom i internowanym żołnierzom. W 1941 roku zdała przyspieszoną maturę, a wkrótce wraz z bratem – komendantem Szarych Szeregów na Litwie – działała w konspiracji.
W marcu 1942 roku złożyła przysięgę Armii Krajowej. Jako łączniczka, używająca pseudonimów „Irka” i „Róża”, przenosiła meldunki, przechowywała broń, organizowała pomoc dla potrzebujących i narażała życie w służbie Polsce. Po wejściu Sowietów pracowała w sowchozie w Żejmach, lecz potajemnie wspierała walczące na Wileńszczyźnie oddziały Armii Krajowej, dostarczając im żywność.
Jesienią 1945 roku poślubiła Stanisława Antonowicza. Wkrótce małżonkowie opuścili rodzinne Kresy, najpierw osiedlając się w Białej Podlaskiej, a następnie w Toruniu, który stał się ich nowym domem.
Tam rozpoczął się kolejny rozdział jej życia – służba polskiej kulturze. Studiowała na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, który ukończyła w 1950 roku. Już wcześniej podjęła pracę w Dziale Etnograficznym Muzeum Miejskiego w toruńskim Ratuszu Staromiejskim. Z niezwykłą dokładnością opracowała dokumentację blisko 13 tysięcy muzealnych eksponatów, współtworząc fundament jednej z najważniejszych kolekcji etnograficznych w Polsce. W 1973 roku pełniła obowiązki dyrektora muzeum, a następnie przez wiele lat pracowała jako starszy kustosz Muzeum Okręgowego w Toruniu. Organizowała wystawy, spotkania naukowe i popularyzowała dziedzictwo polskiej kultury. Blisko współpracowała również z legendarną cichociemną, prof. gen. Elżbietą Zawacką.
Pozostała wierna swoim ideałom także po wojnie. Odmówiła wstąpienia do komunistycznej partii, świadomie rezygnując z możliwości zawodowego awansu. Nie uległa naciskom ani kompromisom. Do końca życia pielęgnowała pamięć o historii Polski i żołnierzach Polskiego Państwa Podziemnego.
Za odwagę, patriotyzm i wieloletnią działalność społeczną oraz naukową została odznaczona dziewięcioma odznaczeniami. Najcenniejszym z nich był Krzyż Armii Krajowej, nadany w Londynie przez gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego jako wyraz uznania dla żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego walczących w latach 1939–1945.
Kalina Skłodowska-Antonowicz zmarła 9 lipca 2003 roku w Toruniu. Spoczywa na cmentarzu przy ulicy Wybickiego.
Pozostawiła po sobie nie tylko bogaty dorobek muzealny, lecz przede wszystkim świadectwo życia opartego na odwadze, uczciwości i bezwarunkowej miłości do Polski. Była jedną z tych kresowych kobiet, które potrafiły zachować wierność swoim wartościom zarówno w czasie wojny, jak i w latach komunistycznego zniewolenia.
Kalina Skłodowska-Antonowicz. Fot: ANTK, domena publiczna
