Co byś zrobił, gdyby Twoje dziecko wybrało klauzurę? „Niedziele” – zwycięzca San Sebastián – stawia to pytanie od pierwszej sceny

Niedziele Alaudy Ruiz de Azúa to historia młodziutkiej Ainary, która – ku zdumieniu bliskich – ogłasza, że chce wstąpić do klasztoru. W domu, gdzie miłość miesza się z niewypowiedzianymi pretensjami, taka decyzja spada niczym bom­ba. „Dlaczego ktoś miałby w tak młodym wieku zostać zakonnicą klauzurową?” – pyta sama reżyserka, dla której ta prawdziwa anegdota stała się iskrą do stworzenia jednej z najbardziej dyskutowanych fabuł roku. Odpowiedź nie jest prosta, bo Niedziele pokazują, że rodzina potrafi zarówno chronić, jak i tłumić. A dorastanie to nie proces oparty na logice, lecz na emocjach, których nie sposób zatrzymać.

 

Ruiz de Azúa nie opowiada się po żadnej ze stron – tak jak podkreślają recenzenci, film „porusza napięcia między wiarą, rodziną a wolnością jednostki” („El Cultura”), ale nie moralizuje. Wręcz przeciwnie: „starałam się przedstawić ten świat w sposób rygorystyczny, z nagością języka, pozwalając postaciom oddychać takimi, jakimi są” – wyjaśnia reżyserka. W tej szczerości tkwi siła filmu. Duchowość nie staje się tu dekoracją, lecz emocjonalnym pejzażem; jest czymś, co „przenika formę filmu licznymi szczelinami”, jak mówi twórczyni.

 

Ainara nie ucieka przed rzeczywistością – ona próbuje usłyszeć siebie na tle rodzinnego hałasu. W jej decyzji jest odwaga kogoś, kto wreszcie chce zobaczyć, kim jest, kiedy nikt nie patrzy. To dlatego publiczność reaguje tak intensywnie. Film został przyjęty owacjami w San Sebastián, zdobył Złotą Muszlę i nagrody FIPRESCI oraz SIGNIS, a krytycy mówią o nim „najbardziej błyskotliwa sprzeczność roku” („El Mundo”) i „jeden z najważniejszych hiszpańskich filmów sezonu”. Jane Campion podkreśla, że porusza ją „jak naturalnie reżyserka łączy duchowość z wymiarem społecznym swojej opowieści”.

 

Niedziele działają tak mocno, bo opowiadają o tym, co dla każdego człowieka najważniejsze: o potrzebie bliskości, o pragnieniu bycia wysłuchanym, o rodzinie, która czasem kocha zbyt mocno, a czasem nie umie kochać wcale. O dorastaniu, które nigdy nie jest wygodne. O wyborach, które mogą wyglądać jak bunt, a w rzeczywistości są jedynym sposobem, by nie zdradzić samego siebie.

 

To film dla tych, którzy wierzą – i dla tych, którzy nie wierzą. Dla tych, którzy mają rodzinę blisko – i dla tych, którzy tę bliskość dopiero próbują odnaleźć. „Niezależnie od tego, czy jesteśmy ateistami, agnostykami czy osobami wierzącymi, wszyscy musimy w coś wierzyć, aby móc iść naprzód” – przypomina reżyserka. Niedziele pokazują, jak bardzo ta potrzeba dotyczy nas wszystkich.