Kobiety z Kresów - KATARZYNA AGNIESZKA LUDWIKA SAPIEŻYNA
KATARZYNA AGNIESZKA LUDWIKA SAPIEŻYNA – ŁOWCZYNA LITEWSKA, DZIAŁACZKA KONFEDERACJI BARSKIEJ.
URODZIŁA SIĘ 14 STYCZNIA 1718 ROKU NA ZAMKU W KOŹMINIE NA WIELKOPOLSCE, Zmarła w swoim majątku Lilienhoff, 2 marca 1779 roku.
Łowczyna Wielkiego Księstwa Litewskiego, właścicielka Rawicza, Koźmina, Radlina i dóbr cieszkowskich. Córka hetmana litewskiego Jana Kazimierza Sapiehy herbu Lis, którego chrzestnym był króla Jana III Sobieskiego i Ludwiki z Opalińskich.
W wieku 18 lat wyszła za mąż za swojego kuzyna, Michała Antoniego Sapiehę. Był to związek nieudany. Po siedmiu latach z uwagi na fakt braku kościelnej dyspensy bliskiego pokrewieństwa stwierdzono, że związek został zawarty nieważnie. Dwa lata później w tajemnicy Księżna Katarzyna pojęła za męża swego kamerdynera Wojciecha Pawła Żywnego, z pochodzenia Czecha. Doszło do niebywałego skandalu. Katarzyna Sapieha kupiła w 1745 roku dobra cieszkowskie (w dzisiejszym woj. Dolnośląskim) i przeniosła się w raz z mężem w granice cesarstwa Habsburgów. Na swe ziemie sprowadziła kolonistów z dóbr rawickich, ufundowała kościół w Cieszkowie, a dla męża po staraniach uzyskała od cesarzowej Marii Teresy tytuł szlachecki von Lilienhoff.
Katarzyna usunęła się od życia publicznego, do którego powróciła po dwudziestu latach, w roku 1768, kiedy przyłączyła do konfederacji Wielkopolskę. Była bardzo odważna kobietą. Korespondowała m.in. z Adamem Krasińskim, Antonim Lubomirskim i Jerzym Augustem Mniszchem.
Brała udział w przygotowaniu zjazdu konfederatów w Poznaniu w sierpniu 1769 roku. Do końca trzymywała kontakty z przywódcami konfederacji barskiej. W czerwcu 1772 przyjęła w swym majątku Lilienhoff, regimentarza konfederacji litewskiej Józefa Sapiehę.
Zmarła w swoim majątku Lilienhoff, 2 marca 1779 roku. Spoczęła , pochowana w kościele w Freyhan, w późniejszym Cieszkowie.
Gottlo Siegemund Knoefvel (c. 1750-1814). Portret Katarzyny Agnieszki Ludwiki Sapieżyny. Źródło: MZR-I-239/1192. Domena publiczna
