WIELCY KRESOWIACY - Romuald Traugutt

Romuald Traugutt ps. „Michał Czarnecki” urodził się 16 stycznia 1826 w Szostakowie na dzisiejszej Białorusi. Był synem Ludwika i Alojzy Błockiej. W wieku dwóch lata zmarła matka. Romualda wychowywała w duchu patriotycznym babka Justyna Błocka. Romuald ze złotym medalem w 1842 roku ukończył Gimnazjum w Świsłoczy, które funkcjonowało patronatem Uniwersytetu Wileńskiego. W grudniu 1844 roku zdał egzamin na junkra do saperów, a następnie podjął naukę w Szkole Oficerskiej w Żelechowie. W 1849 roku wyjechał na Węgry gdzie wziął udział w tłumieniu Wiosny Ludów. Wkrótce poślubił Anna Pikiel, córkę warszawskiego jubilera. Dwa lata później w wieku 25 lata został awansowany na porucznika. W wojsku carskim służył 17 lat. W 1854 roku wziął udział w wojnie krymskiej (1853-1856). W styczniu 1859 roku, z rodziną przeniósł się do Petersburga, gdzie był wykładowcą w Wojskowym Instytucie Galwaniczno-Technicznym. I tu zaczęło się pasmo nieszczęść Traugutta. Najpierw w listopadzie zmarła ukochana babcia. Miesiąc później przezywał śmierć córeczki. 1 stycznia 1860 roku odeszła żona Anna, a po roku odszedł ukochany syn Romuś. Zrozpaczony Traugutt pomimo szybko rozwijającej kariery pod koniec 1861 roku poprosił o dymisję i wrócił w rodzinne strony, gdzie zamieszkał w odziedziczonym majątku w Ostrowiu pod Kobryniem. Trudny czas przetrwał dzięki wierze. Zawsze, każdego dnia modlił się na kolanach i czytał Pismo Święte. Czynił to zawsze o czym świadczyli jego podwładni żołnierze. Z czasem ponownie się ożenił, z Antoniną wnuczką brata Tadeusza Kościuszki.

W 1863 roku stanął więc na czele 200-osobowego kobryńsko-brzeskiego oddziału partyzanckiego. 15 sierpnia 1863 roku został awansowany na generała. Trzy miesiące później 17 października 1863 roku przybył do Warszawy gdzie został ostatnim dyktatorem powstania styczniowego. Wprowadził jednolitą organizację wojsk powstańczych, planował pospolite ruszenie chłopów. 11 kwietnia 1864 został aresztowany. W śledztwie nie zdradził swoich współpracowników i wziął na siebie całą odpowiedzialność za powstanie. 30 lipca namiestnik został skazany ma karę śmierci. 5 sierpnia 1864 roku. o godz. 10:00, wraz z czterema towarzyszami Rafałem Krajewskim, Józefem Toczyskim, Romanem Żulińskim i Janem Jeziorańskim Traugutt stanął na stokach Cytadeli. Miał 38 lat. Egzekucji towarzyszył 30-tysięczny tłum. Romuald Traugutt ucałował krzyż. Generał został bohaterem narodowym. Jego kult człowieka prawego, patrioty rozwinął się błyskawicznie. Rozpoczęto starania o jego beatyfikację, które przerwał wybuch II wojny światowej. Beatyfikacji pragnął Stefan kardynał Wyszyński. Obecnie trwają starania o jej wznowienie.